|
Om Swastyastu
Tanggal panglong itu sendiri mempunyai perhitungan, baik dan buruk (ala – ayu), di samping itu ada pula perhitungan sedang (tidak baik dan tidak buruk/yang disebut madia). Demikian pula apabila tanggal – pangalong itu bertemu dengan Sapta wara, Panca wara, sasih dan lain sebagainya, maka akan muncul padewasan baik dan bauruk (ala- ayu).
a. Baik buruknya tanggal panglong
Di dalam wariga Dewasa dimaksudkan tentang Catur laba manut Tanggal – Panglong sebagai berikut:
1. Saluiring karyaning manggih becik
2. Tan kasangkalen
3. Tan kasidhan
4. Tan kapanggih, tan maphala
5. Polih bhoga
6. Tan polih dhana punia
7. Rahayu
8. Rusak, kaon
9. Madurgama
10. Rahayu
11. Yan malalungan manggih ledang
12. Ngawaning pati
13. Rahayu tur ledang
14. Sangsara
15. Tresnain anak (Sri Reshi Ananda Kusuma, 1979 : 17)
Di dalam buku Prembon Bali Agung dijelaskan baik buruknya sesuatu yang dikerjakan menurut tanggal panglong:
1. Yang dikerjakan berhasil baik
2. Senang dan tidak ada bahaya
3. Yang dicari tidak dapat
4. Tidak berhasil
5. Dapat makan dan minum
6. Tidak mendapat hadiah
7. Santosa
8. Buruk
9. Berbahaya
10. Sentosa
11. Kemana pergi akan merasa senang
12. Berakibat sedih atau meninggal dunia
13. Sentosa dan senang
14. Sengsara
15. Dicintai atau dikasihi orang (Sri Reshi Ananda Kusuma, 1973: 54-55)
Selanjutnya di dalam buku Petunjuk Indik Padewasan/Wariga diuraikan ala-ayuning (baik buruknya) tanggal saja, untuk padewasan Pawiwahan (perkawinan) sebagai berikut:
Tanggal 1 : becik; suka – rahayu
Tanggal 2 : becik; nyama braya asih
Tanggal 3 : madia; akeh maduwe pianak
Tanggal 4 : kawon; balu
Tanggal 5 : becik; suka – rahayu
Tanggal 6 : kawon; kaduhkitan
Tanggal 7 : becik; luwih bagia
Tanggal 8 : kawon; ala
Tanggal 9 : kawon pisan; lara tan pegat
Tanggal 10 : becik pisan; sugih rendah
Tanggal 11 : kawon; tan kesadian
Tanggal 12 : kawon; kalaran
Tanggal 13 : becik; kesadian
Tanggal 14 : kawon; tukaran mapuara pasah
Tanggal 15 : kawon pisan; tan pegat kalaran (I Wayan Tusan, 1974: 36).
b. Pedewasan Yang Timbul Karena Pertemuan Tanggal – Panglong Dengan Sapta Wara, Panca Wara, Wuku dan Sasih.
Di dalam buku Sarining Wariga diuraikan sebagai berikut:
1. Sedana Yoga = murah rejeki, berdasarkan Sapta wara dan Tanggal/Panglong
Redite tang/pang : 8,15
Soma tang/pang : 3
Anggara tang/pang : 7
Budha tang/pang : 2,3
Wraspati tang/pang : 4,5,15
Sukra tang/pang : 6,1
Saniscara tang/pang : 5,15
2. Geni Rewana = tidak baik mulai mengatapi bangunan dan baik untuk menggunakan api
a. Berdasarkan tang/pang:
Pananggal : 2,4,8,11
Panglong : 3,4,9,13
b. Berdasarkan Sasih dengan Pananggal:
Kasa – pananggal : 12
Karo – pananggal : 7
Katiga – panaggal : 3
Kapat – pananggal : 4
Kalima – pananggal : 5
Kanem – pananggal : 8
Kapitu – pananggal : 2
Kawulu – pananggal : 12
Kasanga – pananggal : 1
Kadasa – pananggal : 5
Jestha – pananggal : 1
Sadha – pananggal : 11
3. Mertha dewa = baik untuk bangunan suci termasuk lumbung dan dapur, berdasarkan Sapta wara dengan Pananggal :
Redite ; pananggal : 6
Soma ; pananggal : 7
Anggara ; pananggal : 3
Budha ; pananggal : 2
Wraspati ; pananggal : 5
Sukra ; pananggal : 1
Saniscara ; pananggal : 4
4. Mertha masa = baik untuk mulai cocok tanam, berdasarkan sasih dan tanggal/panglong:
Kasa tang/pang : 10
Karo tang/pang : 7
Katiga tang/pang : 9
Kapat tang/pang : 15 (purnama)
Kalima tang/pang : 15 (tilem)
Kaenem tang/pang : 8
Kapitu tang/pang : 13
Kawulu tang/pang : 2
Kasanga tang/pang : 6
Jestha tang/pang : 5
Sadha tang/pang : 1
5. Subacara = baik untuk segala acara
Redite tanggal : 15,3
Soma tanggal : 3
Anggara tanggal : 8,7,2
Budha tanggal : 2,3
Wraspati tanggal : 5
Sukra tanggal : 2,3,1
Saniscara tanggal : 5,4
6. Ayu nulus = baik untuk segala acara/usaha
Redite tanggal : 6
Soma tanggal : 3
Anggara tanggal : 7
Budha tanggal : 12,13
Wraspati tanggal : 5
Sukra tanggal : -
Saniscara tanggal : 5
7. Mertha yoga = Dewasa ayu, membuat perumahan
Soma – Ugu, Dukut, Landep, Krulut.
Wraspati, pananggal ping : 4
Saniscara, pananggal ping : 5
Kadasa, pananggal ping : 4
Sada, pananggal ping : 1
8. Dagdigkrana = Jangan mulai suatu pekerjaan, baik untuk menanam dan memotong tebu.
Redite, pananggal/panglong : 2
Soma, pananggal/panglong : 1
Anggara, pananggal/panglong : 10
Budha, pananggal/panglong : 7
Wraspati, pananggal/panglong : 3
Sukra, pananggal/panglong : -
Saniscara, pananggal/panglong: 6
9. Karnasula = De nyuang sato, de ngrorod (jangan mengambil binatang dan jangan kawin)
Redite, pananggal/panglong : 2
Anggara, pananggal/panglong : 9
Saniscara, Purnama/Tilem.
10. Pemacekan Agung = Membuat alat-alat runcing untuk para/pangawin dll.
Redite , pananggal : 12
Soma , pananggal : 11
Anggara , pananggal : 10
Budha , pananggal : 9
Wraspati , pananggal : 8
Sukra , panangggal : 7,5
Saniscara , pananggal : 6
11. Pemacekan lanang = Membuat unsur-unsur macek (taji, tombak, alat-alat penangkap ikan).
Redite , pananggal : 2, 12
Soma , pananggal : 1, 11
Anggara , pananggal : 9, 11
Buddha , pananggal : 9
Wraspati , pananggal : 8
Sukra , pananggal : 7,5
Saniscara , pananggal : 6
12. Pemacekan wadon = mengandung unsur-unsur macek tetapi agak lemah.
Redite , panglong : 5
Soma , panglong : 11
Anggara , panglong : 10
Wraspati , panglong : 8
Sukra , panglong : -
Saniscara , panglong : 13
Budha , panglong : 9
13. Geni murub = Mengandung unsur-unsur api menyala
Redite , pananggal : 12
Soma , pananggal : 1, 11
Anggara , pananggal : 10
Budha , pananggal : 9
Wraspati , pananggal : 8
Sukra , pananggal : 7, 5
Saniscara , pananggal : 6
14. Amertha danta = mengandung unsur-unsur pembersihan/dewasa ayu
Redite, pananggal : 6
Sukra, pananggal : 1
15. Dewasaguna = dewasa ayu untuk pelantikan
Budha – Purnama/Tilem
16. Merta wija = baik untuk serba biji
Wraspati – Purnama
17. Merta dewata = dewasa ayu untuk segala acara
Sukra, pananggal : 12
18. Siwa Sampurna = baik untuk segala upacara dan membuat bangunan.
Wraspati, pananggal : 4, 5, 10
19. Upadana mertha = dewasa ayu mengandung unsur-unsur rejeki
Redite, pananggal : 1, 6, 8, 10
20. Sariketah = mengandung unsur-unsur perbatasan/pagar tembok
Saniscara, pananggal : 4, 5
21. Prabu pendah = tidak baik untuk pelantikan atau penobatan
Sukra, pananggal : 14
22. Ratu ngemban putra = baik untuk segala upacara, anak angkat/memeras
Sukra, pananggal; 5 (I Ketut Guweng, hal : 12-17)
Kemudian di dalam Wariga Dewasa diuraikan padewasan yang muncul akibat tanggal/panglong.
23. Kala Dangastra = Tan wenang nangun saluiring karya
Redite, tanggal ping : 12
Soma, tanggal ping : 11
Anggara, tanggal ping : 10
Budha, tanggal ping : 9
Wraspati, tanggal ping : 8
Sukra, tanggal ping : 7
Saniscara, tanggal ping : 6
24. Kala Keciran = Makarya pangiris, taji muang sarwa lalandep
Redite, tanggal ping : 2, 4
Soma, tanggal ping : 10
Anggara, tanggal ping : 10
Budha, tanggal ping : 7
Wraspati, tanggal ping : 6
Sukra, tanggal ping : 2
Saniscara, tanggal ping : 8
25. Kala Katemu = Ngawentenang paruman, mapikat mapikat miwah ngrereh sane buat-buat
Tanggal ping, 2 nuju Sri
Tanggal ping, 3 nuju Uma
Tanggal ping, 4 nuju Kala
Tanggal ping, 6 nuju Brahma
Tanggal ping, 7 nuju Rudra
Tanggal ping, 8 nuju Yama
Tanggal ping, 9 nuju Guru
26. Amerta Gati = Ngawit nangun karya
Anggara tanggal/panglong ping; 2, 3, 5
Wraspati tanggal/panglong ping; 2
Sukra tanggal/panglong ping; 1
27. Pamacekan = Ngawit makarya ring carik muang tegal
(mulai kerja di sawah dan di kebun)
Redite, tanggal/panglong ping; 12, 15
Soma, tanggal/panglong ping; 11, 15
Anggara, tanggal/panglong ping; 10, 15
Budha, tanggal/panglong ping; 9, 15
Wraspati, tanggal/panglong ping; 8, 15
Sukra, tanggal/panglong ping; 7, 15
Saniscara, tanggal/panglong ping; 6, 15
(Sri Reshi Ananda Kusuma, 1979: 17 – 35)
28. Istri payasan = Mengandung unsur-unsur keindahan/melaspas
Soma, tanggal; 8
29. Kamajaya = Baik untuk perkawinan/pertemuan
Budha, tanggal: 2, 3
30. Dauh hayu = Dewasa ayu, membangun mengayomi, mengajar, nasehat, petunjuk
Redite, tanggal/panglong : 3, 4, 6
Soma, tanggal/panglong : 2, 3, 5
Anggara, tanggal/panglong : 5, 7
Budha, tanggal/panglong : 4
Wraspati, tanggal/panglong : 1, 4
Sukra, tanggal/panglong : 1, 5, 6
Saniscara, tanggal/panglong : 5
31. Dina carik = Tidak baik dalam padewasan
Soma, tanggal : 11
Anggara, tanggal : 10
Budha, tanggal : 9
Wraspati, tanggal : 8
Sukra, tanggal : 7
Saniscara, tanggal :6
32. Dina jaya = Mengandung unsur-unsur keunggulan/kemenangan
Redite, tanggal : 6
Soma, tanggal : 5
Anggara, tanggal : -
Budha, tanggal : 3
Wraspati, tanggal : 2
Sukra, tanggal : 1
Saniscara, tanggal : 7
33. Dina mandi = Mengandung unsur-unsur kemanjuran/membuat jimat, melukat
Anggara, purnama
Wraspati, tanggal : 2
Sukra, tanggal : 14
Saniscara, tanggal : 3
34. Geni Rewana rangkap = Mengandung unsur-unsur panas yang keras/menyala
Sasih kapitu, tanggal : 7
Sasih kapat, tanggal : 11
Sasih kalima, tanggal : 2
Sasih kasa tang/pang : 9
Sasih kawulu, tanggal :2
Sasih katiga : 13
35. Ayu badra = Dewasa ayu untuk membangun, usaha bercocok tanam
Soma, tanggal : 7, 10
Anggara, tanggal : 3
Budha, tanggal : 12
Wraspati, tanggal : 10
Saniscara, tanggal : 11
36. Dewa ngalayang = Dewasa ayu untuk bangunan suci
Redite, tanggal : 6
Soma, tanggal : 3
Anggara, tanggal : 3, 7
Budha, tanggal : 3, 13 purnama
Wraspati, tanggal : 4, 5
Sukra, tanggal : 1
Saniscara, tanggal : 4
37. Dewa ngalayang = Dewasa ayu, mendirikan bangunan, bercocok tanam, membuat jukung
Redite, tanggal : 1, 8
Soma, tanggal : -
Anggara, tanggal : 7
Budha, tanggal : 2, 3
Wraspati, tanggal : 4
Sukra, tanggal : 6
Saniscara, tanggal : 5
38. Dewa Setata = Dewasa ayu untuk segala acara
Redite, tanggal : 10
Soma, tanggal : 9
Anggara, tanggal : 6
Wraspati, tanggal : 1
39. Mertha bhuana = Dewasa ayu untuk mewidhi wedana
Redite, Soma, Anggara = Purnama (I Ketut Guweng; 18)
Demikian beberapa contoh padewasan yang timbul akibat tanggal/panglong yang sebenarnya apabila diteliti lebih mendetail masih banyak yang belum diungkap namun sifatnya agak kecil dan tidak begitu lumrah dalam padewasan.
Om Santih Santih Santih Om
|